به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، حجت الاسلام والمسلمین احمد زادهوش، استاد حوزه علمیه در یادداشتی با عنوان «مرحبا بر امیر سرلشکر امیر حاتمی، مجری احکام «کافر حربی»»، به تبیین نکاتی پیرامون کافر حربی پرداخت که مشروح آن را در ذیل می خوانیم؛
بسم الله الرحمن الرحیم
نوع بشر در آفرینش مورد احترام ویژه خدای بزرگ قرار گرفته است : «وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنِی آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّیِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلی کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِیلًا»
و گروهی از آنان بواسطه کسب فضیلت ها، عزیزتر و محترم تر از دیگران: «إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ» با آنکه خداوند بشر را بر همهی موجودات، حتّی فرشتگان برتری داد، «فَضَّلْناهُمْ عَلی کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا» ولی سوء انتخاب و عمل ناپسند او را به پستترین درجه «أَسْفَلَ سافِلِینَ» و به مرتبهی حیوانات و پستتر از آن پایین میآورد. «کَمَثَلِ الْحِمارِ»، «کَمَثَلِ الْکَلْبِ»، «کَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ»، کَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ ...
انسانی که آفریننده خویش را نادیده بگیرد، از پرستش او سرپیچی کند و با او و بندگان صالحش به ستیز برخیزد، نه تنها جانش، اموالش و آبرویش حرمت ندارد بلکه با شدیدترین توبیخ، مجازات و عذاب روبرو میشود: «فَإِذَا لَقِیتُمُ الَّذِینَ کَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّیٰ إِذَا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاءً حَتَّیٰ تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا ۚ ذَٰلِکَ وَلَوْ یَشَاءُ اللَّهُ لَانْتَصَرَ مِنْهُمْ وَلَٰکِنْ لِیَبْلُوَ بَعْضَکُمْ بِبَعْضٍ ۗ وَالَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَلَنْ یُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ».
«وقتی با بیدینها در میدان جنگ روبهرو میشوید، حتماً تارومارشان کنید تا جایی که آتش جنگ بخوابد. موقعی هم که جاپایتان را در خط مقدّم سفت کردید، آنوقت از آنها اسیر بگیرید. بعد، یا منّت بگذارید و آزادشان کنید یا اینکه در برابر گرفتن پول یا مبادلۀ اسیران آزادشان کنید. دستور همین است. اگر خدا میخواست، خودش از آنها انتقام میگرفت؛ ولی اینطوری با یکدیگر امتحانتان میکند. خدا تلاش شهیدان را از بین نمیبرد.» «سوره محمد آیه ۴»
کافر حربی چه کسانی هستند و چه احکامی دارند؟
کافر چهار قسم است:
۱. «کافرِ ذمّی»
که غالباً در کشورهای اسلامی و تحت ذمّه و حمایت از حکومت اسلامی هستند و از جان و مال و ناموس آنها حمایت میشود. اقلیّتهایی که در کشور اسلامی هستند اگر مشکلساز نباشد، کافر ذمی محسوب میشوند.
۲. «کافر مهادن»
که در حالِ هُدنه است؛ یعنی با مسلمانان درگیر نیست و بیطرف است. در سوره ی ممتحنه آیه ۸ به این کافر اشاره شده است: ﴿لا یَنْهاکُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذینَ لَمْ یُقاتِلُوکُمْ فِی الدِّینِ وَ لَمْ یُخْرِجُوکُمْ مِنْ دِیارِکُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَ تُقْسِطُوا إِلَیْهِمْ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُقْسِطینَ﴾
۳. «کافر مستأمن» (مُعاهَد)
دولتهایی هستند که با ما ارتباط سفارتی دارند یا کسانی که ما به آنها ویزا می دهیم و وارد کشور ما میشوند. کشورهایی که با ما رابطهٔ سیاسی دارند از این قسم هستند. حتی اگر از کشورِ کافر حربی وارد کشور ما شوند و ما به آنها اجازه دهیم که بیایند، جزء این قسم هستند، کما اینکه قرآن میفرماید: ﴿وَ إِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِکینَ اسْتَجارَکَ فَأَجِرْه﴾
۴. «کافر حربی»
کافر حربی در فقه اسلامی به غیرمسلمانی گفته میشود که با حکومت اسلامی در حال جنگ است و هیچ پیمان صلح یا امانی با مسلمانان ندارد.
احکام مربوط به آنان در قرآن، روایات و کتب فقهی شیعه و سنی مورد بحث قرار گرفته است.
مهمترین احکام کافر حربی که از متون اسلامی مستفاد میشود عبارت است از : «اباحه خون و مال، جواز اسارت، امکان غنیمتگیری از اموال، و در عین حال جواز اماندادن و عقد صلح با تشخیص حاکم اسلامی»
با توجه به عبارت فوق :
الف) اموال کافر حربی مانند جان او بیحرمت است و آنچه از اموال وی به دست مسلمانی افتد با قصد تملک، ملک گیرنده میشود، هرچند باید خمس آن را بپردازد.
ب) اسیر گرفتن از کافران حربی پس از سرکوبی آنان جایز است.
ج) قرآن کریم جواز فدیه گرفتن از اسیران کافر را به رسمیت شناخته است: آیات ۶۱ تا ۷۱ سوره انفال متضمن همین موضوع است : «یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُل لِّمَن فِی أَیْدِیکُم مِّنَ الأَسْرَی إِن یَعْلَمِ...».
د) کافر حربی میتواند اهل کتاب (یهودی یا مسیحی) یا غیراهل کتاب باشد.
ه) باید توجه داشت که کافر حربی با «محارب» تفاوت دارد؛ محارب به شخصی گفته میشود که در داخل سرزمین اسلامی به ایجاد ناامنی میپردازد، در حالی که کافر حربی از خارج با حکومت اسلامی در حال جنگ است.
احکام مربوط به محارب در آیات ۳۳ و ۳۴ از سوره مائده بیان شده است : «إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِینَ یُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَیَسْعَوْنَ فِی الْأَرْضِ فَسَادًا أَنْ یُقَتَّلُوا ...»
و) بر اساس آموزههای اسلام، با تشخیص حاکم اسلامی میتوان با کافر حربی - در صورت نداشتن قصد توطئه - قرارداد صلح بست.
با عنایت به آنچه گفته شد انتشار سخنان مهم امیر سرلشکر حاتمی فرمانده محترم ارتش جمهوری اسلامی ایران که اعلام کرد :
«باتوجه به حجم زیاد درخواستها برای مشارکت در جهاد مالی، طرحی تهیه شد که بنابرآن، هر فردی که یک نیروی متجاوز آمریکایی را به هلاکت برساند یا دستگیر کند و تحویل دهد، ارتش جمهوری اسلامی ایران، به پشتوانه عزیزان شرکت کننده در جهاد مالی و به ضمانت خود، هدیهای معادل ۳۰ هزار دلار یا ۵ میلیارد تومان دریافت خواهد کرد. زنان غیور ایرانی نیز که موفق به این اقدام شوند، ۲ برابر جایزه دریافت خواهند کرد. سلاح هر فردی که موفق شده نیروی متجاوز آمریکایی به هلاکت برساند، به ۲ برابر قیمت خریداری شده و سلاح جدیدی دریافت خواهد کرد. سلاح فرد نیز در موزهای که پیشبینی شده، نگهداری خواهد شد. » اقدام بسیار شایسته ای است که سزاوار تشکری عمیق و حمایتی همه جانبه میباشد. البته بدیهی است که مؤمنین صرفاّ با انگیزه و نیّت خالص به این امر قیام خواهند نمود.
در این روزهای کارزار و رودررویی شیطان بزرگ با ملت شریف ایران و تهاجم دشمن آمریکایی و صهیونیستی به ایران اسلامی، قتل امام شهید و تعداد زیادی از فرماندهان، مردم و کودکان و تخریب گسترده اماکن و زیرساخت ها و نیز محاصره تنگه هرمز ضرورت دارد احکام جهاد و بویژه احکام مربوط به «کافر حربی» بیشتر از قبل
مطرح شود و با فقاهت و اجتهاد به اطراف و ابعاد چنین موضوع خطیری پرداخته شود.
امید است حضرات اساتید و فقهای گرامی با ابزار فقاهت و اجتهاد به طرح فضیلت و احکام جهاد و تبیین چگونگی مقابله و مبارزه با «کافر حربی» بپردازند، موضوعات نوپیدای این عرصه و تطبیق آن با مبانی شرع مقدس و ادله فقهیه را واکاوی کنند و مسیر را برای امرا و اولیای امر روشن و هموار نمایند.
برخی از مسائلی که باید به آنها پاسخ داده شود:
۱. آیا احکام کافر حربی فقط شامل رییس جمهور، دستیاران، فرماندهان و سربازان دشمن میشود یا اینکه همه اعضای حاکمیت کشور مهاجم مانند دولت، تأمین کنندگان سلاح، حامیان مالی و تدارکاتی را نیز دربر میگیرد؟
۲. آیا احکام کافر حربی نمایندگی های سیاسی (سفارتخانه ها و کنسولگری ها) نمایندگی های مالی (بانکها و شرکتهای دشمن) و وابستگان نظامی آنان در سایر کشورها را نیز شامل می شود؟
۳. آیا مالیات دهندگان به دشمن در حالیکه میدانند دولتشان با مسلمانان میجنگد کافر حربی محسوب میشوند؟
۴. آیا کسانی که بطور آتش باختیار و در مسیر اجرای احکام کافر حربی آسیب جانی ببینند شهید محسوب میشوند؟
۵. آیا مؤمنین میتوانند برای اجرای احکام کافر حربی از وجوهات شرعیه، خمس، زکوات و صدقات خرج کنند؟
۶. آیا فقط مسلمانان و ساکنین کشوری که مورد حمله قرارگرفته است وظیفه دارند به احکام کافر حربی عمل کنند و یا اینکه چنین وظیفه ای برعهده ی همه ی مسلمانان است؟
۷. آیا حکومت اسلامی میتواند برای تشویق، آموزش، ساماندهی و تجهیز مسلمانان در راستای عمل به احکام کافر حربی از امکانات و اموال عمومی استفاده نماید؟
۸. اگر کسی از مسلمانان با کافر حربی دادوستد و ارتباط دوستانه برقرار سازد چه حکمی دارد؟
۹. اگر از قبل مالی از کافر حربی نزد مسلمانان باشد می توانند آن را به غنیمت بگیرند یا اینکه باید آن را برگردانند؟
۱۰. اگر مسلمانان شخصی از کفار حربی را اسیر کردند میتوانند او را نزد خودشان نگهدارند و یا اینکه باید به حکومت اسلامی تحویل دهند؟
مسائل فوق هم با نگاه «دولت، ملت» و هم ناظر به فقه سنتی صرفاً جهت جلب نظر صاحب نظران، فقیهان، حقوقدانان و محققان ارجمند مطرح گردید تا انشاالله جامعه و دولت اسلامی از رشحه قلم و آراء صائب آنان بهرهمند گردند.
والسلام
مرداد ۱۴۰۵
نظر شما